Tuesday, August 13, 2019

115. ක්ෂේම භූමියක්




එකම එක මොහොතකට ක්ෂේම භූමියක නවාතැන් ගනිමුද..... ?

අපි හැමෝටම ජීවිතයේ අවශ්‍ය වන එක දෙයක් තියනවා...ඒ තමා place of peace කියන තැන...මට ඒකට දෙන්න පුලුවන් සරලම වචනය ක්ෂේම භූමියක් කියන එක....
.
මෙන්න මේ තැන අපිට අවශ්‍ය වෙන්නේ ....අපි ජීවත් වෙන ආතතීන්ගෙන් බහුල ජීවිතේ ට සැනසුමක් සැහල්ලුවක් වෙන්නයි....අපි දවස පුරාම අනේක විධ වැඩ රාජකාරි වලට අපේ කාලය, ශක්තිය සහ අවධානය කැප කරල හෙම්බත් වෙලා ඉන්නෙ....
.
අන්න ඒ වෙලාවට නවාතැන් ලන්නට අවශ්‍ය වෙන්නෙ මෙන්න මේ වගෙ තැනක්....ඒක බොහොම සරල සුන්දර තැනක් කරගන්න එක තමන්ට භාරයි...
.
සමහරක් විට ඒ කියන තැන ඔබේම කාමරයේ නිහඬ තැනක් වෙන්න පුලුවන් ...හොඳට බිමට කුෂන් දෙක තුනක් දාල පහසුවෙන් ඉන්න තැනක්...ලස්සන ට මල් ටිකක් දාපු මල් වාස් එකක්...එහෙම නැත්නම් මම තාම හීන දකින අන්දමේ සමර් හට් එකක්....මිදුලෙ කොණක...(මට මදුරු ප්‍රශ්නෙ නිසයි ඒක තාම හදාගන්න බැරි උනෙ...)
.
අන්න ඒ වගෙ තැනක ඔබට ඔබේ මනස යළි සකසා ගන්න ..reboost කරගන්න හැකි අන්දමට සකස් කරගන්න ඕන...එතැන ඉඳන් සිංදුවක් අහන්න....ආසම කෑමක් කන්න...පොතක් කියවන්න..ආසම කවියක් අලුතින්ම ලියන්න......ලෝකයම මඳකට අමතක කරල ඔබ වෙනුවෙන් ඒ තනාගත් තැන තනිවෙන්න....
.
එහෙම මොකුත්ම නැත්නම් ඇස් දෙක වහගෙන deep breathing ටිකක යෙදෙන්න....ඔබ සන්සුන් වෙන්නෙ හරිම පහසුවෙන්..
.
තමන් වෙනුවෙන් තමන් ට කාලය කැප කරනවා කියන්නෙ අරුමයක් නොවෙයි....ඒක ආත්මාර්ථකාමී දේකුත් නෙවෙයි..
අනෙක් අයට වගෙම ඔබ ඔබටත් කාලය දෙන්න....
.
මෙන්න මේ වදන් පෙල නිවි සැනසිල්ලේ වරක් දෙකක් කියවන්න....
.
Youth is not a time of life...
It is a state of mind
People grow old only by deserting their ideals and by outgrowing the consciousness of youth...
Years wrinkles the skin...
But to give up enthusiasm wrinkles the soul.....
.
You are as old as your doubt, your fear, your despair .

The way to keep young is to keep your faith young.
.
Keep your self - confidence young.
.
Keep your hope young

~~~ L.F.Phelan ~~~

මම

විසිරි සිහින

Saturday, May 4, 2019

112. ඔබේ දරුවා සහ ADHD සමග තරු සටහනක්

ඔබේ දරුවා සහ ADHD සමග තරු සටහනක්

********************************

ADHD සහිත දරුවෙක් ගේ චර්‍යාවන් සම්බන්ධයෙන් දෙමවුපියන් දැනුවත් කිරීමේදී ඉතාමත් වටිනා දෙයක් තමයි Star chart එකක් පවත්වා ගෙන යාම..
.
අපි දරුවෙක්ට ADHD තිබුණත් නැතත් star chart එහෙම නැත්නම් තරු පුවරුවක් පවත්වා ගෙන යාම මගින් බොහෝ හොඳ ප්‍රතිචාරයක් ලබා ගන්න පුලුවන් ...විශේෂයෙන්ම ඔබගෙ දරුවා සමග වැඩ කටයුතු කිරීමේ යම් ගැටලු පවතින විට ධනාත්මක උනන්දු කිරීමක් positive reinforcement එකක් විදියට මෙය භාවිත කරන්න පුලුවන් ....
.
Star chart එකක් පවත්වා ගැනීම දවසකට , සතියකට හෝ මාසයකට එකක් ලෙස පවත්වා ගැනීම පහසු වෙනවා...දරුවාගෙන් දරුවාට මෙම අවශ්‍යතාවය වෙනස් හෙයින් ඔබ ඔබේ වෘත්තීය චිකිත්සක නිලධාරී හමුවෙන වෙලාවට අදාල තරු පුවරුව සාකච්ඡා කරමින් සකසා ගන්න....
.
මම මෙහිදී ඔබට ඒ ගැන ලියන්නේ ඉතාම සංක්ෂිප්ත සටහනක්....පොදු කාරණා සහිත ලිපියක්....
.
තරු පුවරුවක ඇති වැදගත් කම එය visual sign එකක් වීම...ඒ කියන්නේ දෘශ්‍ය සටහනක්...දරුවාට මෙය පැහැදිලිව පේන යමක්...එය bristal board එකක, white board එකක හෝ වෙනත් යම් පුවරුවක පවත්වාගැනීම ඉතා සුදුසුයි...ජංගමය සහ පරිගණකය පහසුවට යොදාගත්තත් එය ඒ තරම් විශාලනයකින් නොපෙනෙන නිසා අපේක්ෂා කරන ප්‍රතිපලය ලැබෙන්නේ නැහැ....එය හැමවිටම දරුවාට හොඳින් පෙනෙන ඒ වගේම ඉරා කඩා දැමිය නොහැකි උසකින් තබන්න

සාමාන්‍යයෙන් ඔබේ දරුවා පාසල් හෝ පෙර පාසල් යන දරුවෙක් නම් ඔබට තරු පුවරුව පවත්වා ගෙන යන්න වෙන්නෙ ඔහු හෝ ඇය නිවසේ සිටින අනෙක් වෙලාවේදී...එම නිසා දරුවා       වෙනුවෙන් ඔබ තරු ලබා දෙන ක්‍රියාකාරකම් මොනවාද යන්න ඔබ කලින් නිගමනයක් කරගත යුතු වෙනවා ....
දරුවාගේ චර්‍යා ව කියනදේට කෙලින්ම තරු ලකුණු ලබා දීම එපමණ සාර්ථක නැහැ...
උදාහරණයක් විදියට ...ඔන්න පුතා අද දඟ නොකර උන්නොත් මම තරුවක් දෙනවා කියන එක සාර්ථක මිම්මක් නොවෙයි...
දරුවෙක්ගේ චර්‍යාව මනින්න අවශ්‍ය වෙන්නේ දෛනික කටයුතු වල යෙදෙන අන්දම (ADL), සෙල්ලම් කිරීමේදී දක්වන හැසිරීම් රටා (play) සහ ඉගනීම් කටයුතු වලදී (educational ) ආදී ලෙසයි.....
.
ඔබේ වෘත්තීය චිකිත්සක නිලධාරියා සමග මේ සම්බන්ධව සාකච්ඡා කර වැඩ සටහනක් සාදාගන්න..
.
උදාහරණයක් ලෙස සතියක තරු සටහනක් ඔබ සකසන්නට යනවා නම් එම එක් දිනකට ඔබ දරුවගෙන් අපේක්ෂා කරන කාරණා ප්‍රමාණය තීරණයකට ගන්න...අපි හිතමු කාරණා දහයකට තරු දහයක් දිනකට ලැබෙනව කියල....එහෙම නම් සතියට තරු හැත්තෑවක් ඔහු/ ඇය ලබා ගන්න ඕන ...
.
මුලින්ම දරුවාට ඔබ අපේක්ෂා කරන ඔහුගේ සාර්ථක ඉසව් ගැන පහදාදෙන්න...
අද හොඳට උන්නොත් තරුවයි කියන්න එපා...ඒක අසාර්ථක පියවරක්...
ඇඟේ හලාගන්නෙ නැතුව..පිළිවෙලකට ආහාර ගන්න.....සෙල්ලම් බඩු ටික සෙල්ලම් කල පසු කූඩයට දමන්න....ඒ ආකාරයේ නිශ්චිත ඉලක්ක පැහැදිලි ඉලක්ක දරුවාට ලබා දෙන්න.....
.
තරු පුවරුවේ රතු තරුව යෙදීම වඩා ම උචිත වෙනවා..සමහර අම්මලා නරක වැඩ වලට කලු තරුවකුත් යොදනවා නේද  .? ඒක නම් සුදුසු නැති දෙයක්  ....positive reinforcement එක අස්සට negative reinforcement එකක් දැම්මම දරුවාගෙන් අපේක්ෂිත ප්‍රතිපලය එන්නෙ නැහැ....ඒ නිසා කලුතරු යෙදීමෙන් වලකින්න...
.
දරුවාගෙන් අපේක්ෂිත යම් ක්‍රියාවක් දරුවා කරන්නේ නැත්නම් ඒ අදාල කොටුව හිස්ව තබන්න.....
අන්න ..මේ කොටුවට අද තරුව නැහැ ..පුතා සෙල්ලම් බඩු හැමතැනම විසිකලා නෙ.....දරුවා ඒක වටහාගනීවි....
.
ඒ වගේම සතියක් අවසානයේ ඔබ දරුවාට යම් reward එකක් දෙන්න ඉන්නවා නම්....මේ කරුණු මතක තබාගන්න...

✔️ reward එකක් කියන්නේ කප්පමක් අල්ලසක් නොවන බව

✔️ දරුවා හට වැඩසටහන මුලදීම දරුවාගෙන් අපේක්ෂිත හැසිරීම් සහ ක්‍රියාකාරකම් පහදාදිය යුතු බව

✔️ සාර්ථක සතියක් අවසානයේ දරුවාට උනන්දුකරවීමක් ලෙස ප්‍රයෝජනවත් ත්‍යාගයක් ලැබෙන බව

✔️ හැකි නම් එම ත්‍යාගයේ සේයාරුවක් තරු පුවරුවේ උඩින් අමුණන්න....
.
✔️ මේ ත්‍යාගය ඔහු කැමති ක්‍රීඩා පිටියකට යාම, රාත්‍රී ආහාරයක් සඳහා පිටට යාම, ප්‍රයෝජනවත් සෙල්ලම් බඩුවක් ලබාදීම ....ආදී දෙයක් වෙන්න පුලුවන්

✔️ අසාර්ථක වන ස්ථාන වලදී අදාල කොටු හිස්ව තබන්න...එය දරුවාට feed back එකක් (ප්‍රතිපෝෂණයක් ) වන්නට දෙන්න....

මේ ක්‍රියාවලිය මාසයක් පමණ කරගෙන යන අතර සතියකට හෝ දෙකකට වරක් ඔබේ වෘත්තීය චිකිත්සක වරයා හමුවී උපදෙස් ගන්න.....
.
දරුවෙක්ගේ චර්‍යා වන් නිවැරදි මගට ගන්නට ඉතාමත් පහසු ක්‍රම තියනවා....මානසික තත්ව වලින් පෙළෙන වැඩිහිටියන්හට යොදගන්නා තරු සටහන ට වඩා දරුවන් සම්බන්ධයෙන් ක්‍රියා කරන විට යම් යම් වෙනස් කම් කල යුතු වෙනවා......
.
ඉතින් මේ සටහනට අදාළ ගැටලු ඇත්නම් විමසන්න...

ස්තුතියි

කිත්මා වාසනා දහනායක

Saturday, April 27, 2019

110. Psychological First Aid (2)

Psychological First Aid (PFA)
දෙවනි කොටස

PFA ක්‍රම වේදයෙහිදී වඩාම කායික සහ / හෝ මානසිකව හානිදායක තත්වයට පත්වුණ පුද්ගලයාට මූලිකත්වය දීමක් සිදුවෙන්න ඕන...ඒ කියන්නෙ වැඩිම අවදානමක ඉන්න අයව හඳුනාගන්න හැකි වෙන්න ඕන.ඒ අතර මානසික ආතතියක් ඉවසා දරා ගන්නට අපහසු අය ගැන ත් අපේ මූලිකත්වය දෙන්න අවශ්‍ය වෙනවා...
.
මෙම PFA ක්‍රමවේදය යම් සිදුවීමක් සිදුවූ වහාම ක්‍රියාත්මක වියයුතු එකක්...නමුත් යම් යම් හේතූන් නිසා අපිට ඒ සිදුවූ සැණින් ඔවුන් වෙත ලඟා වන්නට බැරි වෙන්න පුලුවන් ....නමුත් මාස ගණන් ගතවී නම් PFA,ක්‍රියාත්මක කරල වැඩක් නැතිවෙයි....
.
PFA ක්‍රියාවලිය අදාල පුද්ගලයා ජීවත් වන නිවසේ, සාමාන්‍ය පරිසරයේ, රෝහලේදී හෝ තාවකාලික කඳවුරක දී පවා ඔවුන් වෙත ලබා දෙන්න පුලුවන් .
.
ඔබ ඔබේ මේ සේවය ලබා දෙන්නාගේ පෞද්ගලිකත්වයට වගේම අයිතිවාසිකම් වලට ගරු කල යුතුයි....ඔබගේ මේ මැදිහත් වීම ඔහු/ඇය තව දුරටත් අනතුරට හෙලන්නක් නොවිය යුතු වෙනවා..
.
බොහොමයක් පුද්ගලයන් PFA නමින් නොවුණත් මේ ක්‍රියාවලිය ට මැදිහත් වුවත් එහිදී අදාල ගැටලුවේ සිටින්නාගේ පෞද්ගලිකත්වය ආරක්ෂා කරන්නේ නැති බව පෙනීයනවා....
.
ඔවුන්ගේ ඡායාරූප ගැනීම සෙල්ෆී ගැනීම හඬපට ගැනීම මෙන්ම අතිශය පෞද්ගලික හැඟීම් තවත් අය වෙත මුදා හැරීම නොකල යුතුම දේවල්...  .
.
PFA හිදී ඔබේ මතවාද සහ අදහස් ඔවුන් තුළට ඇතුල් කිරීමට නොයන්න....සැමවිටම ඔවුන්වෙත ඔබගේ අවංක භාවය සහ විශ්වාසනීයත්වය ලබා දෙන්න...
හොඳ ඇහුම්කන් දෙන්නෙකු වන්න...වාචික සන්නිවේදනයට වඩා ඔබේ අවාචික සන්නිවේදනය  මේ අයට වැදගත්..
අපි මානසිකව ඔවුන්ට සහය වීම අත්‍යාවශ්‍ය ලෙස කල යුතු වෙනවා...emotional support .
.ඇතැම් පුද්ගලයන් මෙහිදී වරද තමා පිට පටවා ගෙන විඳවීම කරනවා ...යම් යම් සිදුවීම් වලදි මම එහෙම කල නිසයි මෙහෙම වුණේ...වගේ අදහස් ඔවුන් වෙතින් දකින්නට හැකි වෙනවා....
.මොවුන් ඉතාම මානසිකවම අනතුරුදායක තත්වයක ඉන්න අය....ඒ අය වෙත ඔබගේ සහය ඉතාම අවශ්‍යයි....
.
ඔබේ අදහස් විමසන මොහොතක අපක්ෂපාතී ව මෙන්ම කලබලකාරී නොවන අයුරින් එම අදහස් ඔවුන් වෙත දෙන්න...
.
ඔවුන්ට වැඩිදුර මානසික සහය අවශ්‍ය නම් නිවැරදි සුදුසුකම් ලද  පුද්ගලයන් වෙත යොමු කරන්න...
කෙනෙක් හට සවන් දීම සහ ඔවුන්ගේ මනස වඩා යහපත් ඉසව් වෙත ක්‍රමානුකූලව යොමු කිරීම මෙහිදී ඉතාම වැදගත් වෙනවා....හරබර ධර්ම සංවාද නම් එපාමයි...ජීවිතේ අනිත්‍ය බව අපි හැමෝම දන්නවා   නමුත් අහිමි වීමක ඉන්න කෙනෙක්ට ඒකපුන පුනා පවසන්න යන්න එපා...
.
බොහොමයක් දෙනෙක් මේ තැතිගැන්ම නිසා නින්ද නොයෑම වැනි තත්ව වල පෙලෙනවා....කොටින්ම කීවොත් මේ තිගැස්ම හෙයින් මම වුණත් ඉන්නේ එහෙම තත්වයක....එහෙත්...අපිට වඩා ඒ අයට මේ තත්වය බලපානවා වැඩියි...
.
ඉස්සරම ජාතික රෝහලේ පුහුණු වෙන යුගයෙදි මුලතිව් සටනෙන් බේරුණ සොල්දාදුවන් මානසික ආතතියට ලක්ව එක් වාට්ටුවක නේවාසිකව උන් කාලය සිහිවෙනවා ...ඒ අවස්ථාවේ දී nightmare ...ඒ කියන්නෙ නින්දෙන් බියවී ඇහැරීම සහ ඉන්පසු නින්ද නොයෑම ප්‍රබල ගැටලුවක් ව තිබුණා....
ඔවුන් වෙත relaxation ක්‍රම කියාදීම යම් ප්‍රමාණයකට සාර්ථක වුණා.....ඒ වගේ පුද්ගලානුබද්ධ ක්‍රම යොදාගන්න  පුලුවන් මෙවන්විටක....
.
මේ සම්බන්ධව වැඩිදුර අවශ්‍ය නම් PFA ගැන WHO guidelines කියවන්න ඔබට පුලුවන් ....
.
අවධාරණය කරන්න ඇත්තේ මෙපමණයි....මානුශිකත්වය උතුරන හදවතක් ඔබට තියේ නම් ...ඒක ඉතාම ප්‍රමාණවත්....ඔබේ අසල්වැසියාට ..මිත්‍රයාට ඔබ අවැසිම මොහොත මේක වෙන්න පුලුවන් ...රෝහලකදි අහම්බෙන් හමුවෙන එවන් සේවාලභියෙක් හට ඔබේ ආදරය සහ කාලය මඳක් දෙන්න....ඔවුන් සොයන්නේ අනුකම්පාව නොවෙයි....සහනයක්....යම් මානසික නිදහසක්...හොඳ ඇහුම්කන් දෙන්නෙක්....
.
මේ එකම අවස්ථාව නොවෙයි...ජීවිතයේ අනේක වාරයක් අහිමිවීම් වගේම දුර්භාග්‍යයන් ට මුහුණ පාන අය අදත් හෙටත් අපිට හමුවෙන්න පුලුවන් ..ඔවුන් වෙනුවෙන් ඔබේ වගකීම සහ යුතුකම ඉටු කරන්න....
.
ස්තුතියි

කිත්මා වාසනා දහනායක

Friday, April 26, 2019

109. Psychological First Aid 01

මනෝවිද්‍යාත්මක ප්‍රථමාධාර හෙවත් Psychological First Aid

ලෝකය පුරාම විවිධ අන්දමේ පීඩනයන් මිනිස්සුන්ට ඇති කරන දුර්භාග්‍ය තත්වයන් දිනපතාම ඇතිවෙනව...
.
ජාතිකමය අතින් අපිත් මේ ඉන්නෙ එවන් තත්වයක..අපේම අවට උන්න මිනිසුන් කායිකව ,මානසිකව සහ සමාජීයව අති පීඩනයට ලක් වෙච්ච මොහොතක් මේක...
.
පෞද්ගලිකවම ජීවිත හානි, දේපළ හානි මෙන්ම මෙවැනි දුර්භාග්‍ය සම්පන්න අවස්ථාවකට මුහුණදී ජීවිතය ගැලවුණත් ඒ කම්පනයෙන් සිටින අය මෙවැනි සිද්ධියකදී බහුලවම දකින්න පුලුවන් .
.
පසු ගිය ඉරුදින සිදුවීමේදී පටන් මේ වනතෙක්ම අපි හැම කෙනෙක්ම කුමන හෝ ආකාරයකින් මේ තත්වය හා ඊට පසුව ආ තත්වය මත තවම ඉන්නෙ පීඩනයක..
.
නමුත් සාපේක්ෂව ගත්තාම අපි  සමහරක් දෙනා ඒ අති අවාසනාවන්ත තත්වය ට සෘජුව මුහුණ නොදුන් හේතුවෙන් යම්තාක් දුරට එයින් ඉහිල් වීමක් ඇති අය.
.
මේ වගේ අවස්ථාවක..ඔබට සහ මට ඔවුන් වෙනුවෙන් කළ හැකි ඉතාම වටිනා ක්‍රියාදාමයක් ගැන මේ සටහන ලියවෙන්නෙ....
.
Psychological First Aid...
මනෝ විද්‍යාත්මක ප්‍රථමාධාර
.
මෙය ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය පවා අනුගමනය කරන එක් වටිනා ක්‍රියාදාමයක්.....
.

මෙහිදී ඔබ සෞඛ්‍ය වෘත්තිකයෙක් වීම අත්‍යාවශ්‍ය නොවේ.ඔබ ඔවුන්ගේ ශාරීරික ,මානසික ගැටලු ගැන වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක දැනුමක් සහිත වීම අත්‍යාවශ්‍ය ත් නැහැ.
.
නමුත් ඔවුන්ගේ මූලිකම ගැටලු සහ අවශ්‍යතා හඳුනාගෙන එය ගැන අවබෝධයෙන් ක්‍රියා කිරීම ඉතාමත් වැදගත් වෙනව....
.
මෙම ප්‍රථමාධාර ක්‍රියාවලිය ට සක්‍රිය දායකත්වයක් ඔබට දීමට අවශ්‍ය නම් එය ඔබට ඔබේ අසල්වැසියාගෙන් අරඹන්නට පුලුවන්.
.
ඉතාමත් අවශ්‍ය වන්නේ ඔබ හොඳ සවන්දෙන්නෙක් වීම.නමුත් වින්දිතයාට කිසිම විටෙක තමන්ගේ මානසික පීඩනය වචන වලට හරවන්න යැයි බලකිරිමක් නොකල යුතු වෙනවා....
.
මේ වගේ අවස්ථාවක ඔවුන් සඳහා ඇති සේවාවන්, පහසුකම් සහ තොරතුරු මෙන්ම සමාජීය උපකාරකයන් ගැන ඔවුන්ට නිවැරදි කරුණු සොයාදීම ඉතාම වැදගත්.එමෙන්ම  තව දුරටත් මේ අයට කායික මානසික හානි සිදුවීම් වලක් වන්නත් ඔබට හැකි විය යුතුයි.
.
උදාහරණයක් ලෙස ගත්කල..මානසිකව පීඩනයට පත්වූ මෙම තැනැත්තා ට හෝ තැනැත්තියට තව කෙනෙක්ගේ නොගැලපෙන අදහස් , යෝජනා මතිමතාන්තර දැක්වීමම තව දුරටත් හානි සිදු කිරීමක් වෙනවා......
.
මතක තබා ගන්න ...මේ මනෝ උපදේශනය psychological counselling නම්නොවේ....
.
මෙහිදී මෙම ගැටලුවට පාත්‍රවූ පුද්ගලයාට තමන්ගේ අත්දැකීම විග්‍රහ කරන්නයැයි කීම ම ඉතාම වැරදි කටයුත්තක්...පසු ගිය දා මාධ්‍ය පුන පුනා කලේ අන්න ඒ වරද...යි..
.
කෙනෙක්ට තමන්ගේ මානසික තත්වය පහදන්න ස්ව කැමැත්තෙන් ඉඩ දීමක් විනා බලෙන් අසා තවත් අපහසුතාවයට ලක් කිරීම PFA හිදී සිදුවන්නේ නැහැ....
.
PFA ඕනෑම අයෙක්ට අවශ්‍ය විය හැකි දෙයක්...බාල මහලු කාන්තා පිරිමි ඕනෑම අයෙක්ට එක හා සමනාව වැදගත් වන මෙය ලබාදියයුතු මට්ටම ගැන ඔබ නිසි අවබෝධයකින් සිටිය යුතු වෙනවා.....
.
ඒ ගැන මීලඟ කොටසින් ඉක්මනින් හමුවන්නම්
.
ස්තුතියි

කිත්මා වාසනා දහනායක

Monday, April 22, 2019

108. ආදරණීය මිනිස්සු

පසු ගිය දවස් ටික යනු ජීවිතේ අසීරු ම දවස් ය....දන්නා කියන අය සහ කිසිදාක නොදන්නා අය පවා තමන්ගේම මිනිසුන් යැයි හැඟුණ දවස් ය.....
.
හදිසියේ ඉහ මත මහා බරක් වැටුණා සේ ආ ආරංචිය සමග මීගමු නවලෝක රෝහලට ගියා ද ඉගිල්ලුණාදැයි මටම සිතාගත නොහැක....
.
නමුත් වාහනයෙන් බට මොහොතේ සිට අපූරු මිනිසුන් දුටිමි...ඔවුන් දෙකොට්ටාසයකි...එක් කොටසක් සෞඛ්‍ය වෘත්තිකයන් වන අතර අනෙක් අය සාමාන්‍ය අපි සේම පුරවැසියන් ය....
.
මම සෞඛ්‍ය වෘත්තිකයෙක් වෙමි....එතැන කාර්‍ය භාරය ලෝකයේ කොහේ කොතැන අසීරු ආපදාවකදී ද එකම සේ කැපවෙන බව දන්නා නිසා ඒ ගැන නොලියමි....
.
නමුත් මේ සටහන...මගේ රටේ ආදරණීය මිනිසුන් ගැනය....ඔවුන් ඒ මොහොතේ පාරට බැස්සේ කඩිනම්ම අවශ්‍යතාවයකටය....තමන්ගේ හෝ අනුන්ගේ කාගේ හෝ ලෙඩෙක් වෙනුවෙන්.....මහා මාර්ගය අවහිරතාවයෙන් තොරව වාහන ධාවනය හසුරවන්නට ඒ මිනිසුන් උත්සුක වුන අන්දම අපූරුය....
.
හඬා වැටෙන සියක් ජනතාව අස්වසන්නවුන්‍ ය....රෝද පුටු ට්‍රොලි තල්ලු කරන් දුවන අයය.....ඒ ආදරණීය ම මිනිසුන් ය....
.
කෙටිම කෙටි පණිවුඩයකින් ...ලේ දෙන්නට රොක් වූ මිනිසුන් දැක ඇස් පුරා ආවේ කඳුලුය...එතරම්ම නිහතමානී කැපවීමක්...මිනිසුන් අතරේ එක මොහොතින් පැන නගන අන්දම විශ්මයකි....
.
මගේ පුතා කීවේ විදේශයක අයෙක්ගේ ඉන්ස්ටග්‍රෑම් සටහනක මෙසේ තිබුණා යැයි කියාය....එහි සිංහල අදහස මෙයයි
.
ශ්‍රී ලංකාවේ මිනිසුන් ලේ දීමට පොදි කන ආකාරය දුටු විට මට ලංකාවට ගුවන් යානයෙන් පැමිණීමට සිත් නොදේ....මට සිත් දෙන්නේ ලංකාව වෙත උඩින් පැන වහාම ඒමටය....කියාය.....
.
තුවාලකරුවන් රැගෙන යන්නට මෙන්ම අනෙක් මිනිසුන් අස්වසන්නට කැපවෙන අපේ රටේ මිනිසුන් ඉතාම ආදරණීයයන්‍ ය....
.
එතරම්ම ආදරණීය මිනිසුන් පිරි රටක මෙවන් ඛේදවාචකයක් ඇති වූයේ මන්දැයි මම තවම              සිතාගත නොහැකිව බලා ඉමි.......
.
මිනිසුනේ....මගේ ආදරය ඔබටමයි

විසිරි සිහින

113. ඇවිදින්න යං

අපි ඇවිදින්න යං ද....?
.
ඔන්න හා කියල එන අයටයි මේ නීති මාලාව....
.
නෑ නෑ....නීති කීවම පස්ස ගහන්න කාරි නෑ අනේ.....
.
මේවා simple rules .....
.
මම මේ සරල නීති ටික කියෙව්වෙ රොබින් ශර්මාගෙ පොතක තිබිලා....
Alan Devoe කියන කතුවරයාගෙ how to take a walk කියන සටහනෙන් තමා ඒ පොතට ඒ කරුණු උපුටන් තියෙන්නෙ...ඉතින් ....මම ත් ඒ සටහන කියවලා...මගේ රසකාරක ටිකකුත් ඒකට එක්කාසු කරලම ඇවිදින්න යමු කියනව ඔබට.....
.
පලවෙනිම දේ.....ඇයි මේ අපි ඇවිදින්නෙ කියල හිතන්න එපා.....ඒ කියන්නෙ ඇවිදින්න විශේෂ කාරණාවක් හේතු කරගන්න යන්න එපා....ෆිට්නස් හදාගන්න, බර අඩු කරගන්න, කැලරි දවන්න....ආ ඒවට ඇවිදින ඇවිදිල්ල ගැන නෙවේ මේ මං කියන්නෙ.... කොටින්ම කිව්වොත්....මේක මේ නිකංම නිකං ඇවිදිල්ලක්.....
ඒකෙ වැදගත් කම වෙන්නෙ....අරමුණකට ඇවිදිනවට වඩා ඔබ ලෝකයේ සුන්දරත්වය දකින්න ගන්නව එවිට..පහුගිය දවස් වල පැට්නා යන වෙලාවෙ.....හුඟාක් අය හැල්මෙ දුවන කොට මං කලේ අහල පහල තේ පඳුරු වල මල්, හීන් බෝවිටියා මල්, ගොටුකොළ පඳුරු , අහසෙ වලාකුලු බල බල හෙමින් ගිය එක....මං විතරක් නෙවේ අපේ නඩේම එහම අය.....ඉතින් ඒ ඇවිදිල්ල විඳීමක්....
.
දෙවනි කාරණේ....ඔන්න ඇවිදින්න එනව නම් හිතේ තියන ගැටලු, සංකා, හිත් අවුල් ඔක්කොම මල්ලකට දාල ගැටගහල මුල්ලක තියල එන්න ඕන....ඕවත් උස්සන් කාටද ගමන් යන්න පුලුවන් ..අනික ප්‍රශ්න හිත හිත ගියාම අවට ලස්සන පේන්නෑනෙ....ගෙදර අර මල්ලට දාල එන්න බැරිම එව්වා...හිතේ පතුළටම දාල ගලක් බරතියල අරන් යං...ඕවාට ආයෙ ගමන ඉවර වෙනකල් උඩට එන්න බෑ ....
.
තුන් වෙනි එක තමා තියන අඩියක් ගානෙ සැලකිලිමත් වෙන්න ඕන...හොඳ අවධානෙන් යන්න ඕන...ඇයි...?....ඔය ගස් වල තියනව ඇහැට පේන්නති තරමෙ ලස්සන මල්, එතකොට චූටි චූටි ලස්සන සත්තු...ගස් වල කොළ පවා එකේක හැඩ රටා මවනව ...ඔබ අමුතුම කෙනෙක් කරන්නෙ අන්න ඒ අවධානයෙන් ඇවිදීම....සමහරක් ගස්   වල මල් වල සුවඳ .....නාස් පුඩු පවා.....නැවුම් වෙන්න ගන්නව....
.
ඉතින් මතකද හුඟාක් පොඩි කාලෙ ඔබ ඇවිදින්න ගිය හැටි....දැනුත් අන්න එහෙම ඇවිදින්න යං ...නැවුම් වෙන්න....අලුතින්ම ඇවිදින්න එන්න.....මා එක්ක....
.
විසිරි සිහින           

111. Be cool..

ඕනෑම අයෙක්ට තරහා ගන්නට පුලුවන් ..

නමුත් තරහ ගත යුතුම කෙනා සමග තරහා ගැනීම, තරහා ගත යුතු හරිම මට්ටමට තරහා ගැනීම , එයට උචිතම වේලාවේ තරහ ගැනීම, තරහ ගත යුතු සාධාරණ ම හේතුවට තරහා ගැනීම සහ එයට ගැලපෙන ආකාරයට තරහ ගැනීම......මෙන්න මේක පහසු දෙයක් නොවේ.....
.
මේක කීවේ නම් මං නෙවේ....ඇරිස්ටෝටල්.

අපි එදිනෙදා ජීවිතයේ මුහුණ පාන ආතතීන් සහ පීඩනයන් එක්ක බැලුවාම අපේ සැහැල්ලුව සතුට සහ ඉවසීම ඉතාම සුලු හේතුවකින් පවා බිඳිලා යන්න පුලුවන් ..
.
ඉතාම කාර්‍යබහුල අවිවේකී දවසක නිමාවේදී ඔබ නිවෙස බලා වාහනය පදවන විට....ඔබට ඉදිරියෙන් සෙමින් ගමන් කරන වාහනයේ රියැදුරාව මරන් කන්න හිතෙනව නේද...?
.
කඩිමුඩියේ සුපර්මාකට් එකට දුවල බඩුවක් හොයාගන්න ගියාම ...ඒක හොයාගන්න බැරුව සේල්ස් ළමයෙක්ගෙන් උදව් ඉල්ලුවම ඔන්න එයා වැරදි රාක්කයක් පෙන්වනව....ගත්තු බඩුත් දාල එන්න හිතෙනව නේද හොඳ දෙකක් කියල.....?.
.
ඔය වගේ දහසකුත් එකක් කාරණා නිසා අපි ඉන්නෙ පිපිරෙන්න ඔන්න මෙන්න තත්වයක....හුඟක් වෙලාවට...
.
ගැටලුව තියෙන්නෙ ඔතන නෙවේ....දිනපතාම මේ ආතතීමය ගතිය එන්න ගත්තම හුඟාක් ඇබ්බැහි වීම් වගේ අපි ඉබේම තරහ යෑම අපිට සාමාන්‍ය පුරුද්දක් කරගන්න පෙලඹෙනව....
.
එතකොට ගෙදර අය එක්ක, කාර්‍යාලයෙදි , මග තොටදි...අපේ මේ තරහා ගන්නා සුලු තත්වය නිසා අපේ මානව සම්බන්ධතා ටිකක් හෙලවෙන්න ගන්නව....ඔබ ගැන අනෙක් අය දකින්නෙ කුකුල් කේන්ති කාරයෙක් එයා ...අම්මෝ බෝම්බයක් ...හොස්ස ලඟින් මැස්ස යන්න බෑ එයාගෙ වගෙ අර්ථකථන එක්ක....
.
ඉතින් ඒ වෙලාවට cool person කෙනෙක් වෙන්න උත්සාහ ගන්න ....අමාරුම අවස්ථා වලත් ....අර cool වීමේ ප්‍රයෝජනය ඔබ තරහා ගැනීම නිසා නාස්ති කරන තප්පර, විනාඩි,පැය ඔබට ඉතුරු වීම....
.
වචන කියන්නෙ ඊතල වගේ දෙයක්නෙ....ඒක දුන්නෙන් මුදා හැරියම වගේ තමා මුවින් පිටවුනාම ආයෙ ආපස්සට ඇදගන්න බෑ....අන්න ඒ නිසා මුවෙන් පිටවෙන තනි වචනය පවා ඔබේ දිගු කාලීන මිත්‍රත්වයන් පවා බිඳ දමන බර අවි බව මතක තබා ගන්න....
.
ඔබත් එක්ක ඇවිලෙන්න එන අයෙක් ගෙන් මිදෙන්න අර 1 - 100 ට ගනන් කරන එක සරලම විසඳුමක්...ප්‍රතිචාර දක්වන්නට කලින් වෙලාව ගන්න....ඒක වටිනව ....
.
අර ඉස්සරම කාලෙ උන්න පුරාණ නැණවතුන් ....මෙන්න මෙහෙම දෙයක් කලාලු....
.
වචන භාවිතයට පෙර ඔවුන් බැලුවලු.....ද්වාර තුනක් ගැන...සරලවම කීවොත් ගේට්ටු තුනක් ගැන...
.
පලවෙනි එක තමා මේ කියවෙන්නට යන දේ ඇත්තක්ද කියන එක....අන්න ඒක ඔව් නම් පලවෙනි ගේට්ටුවෙන් එහාට යනව ....දෙවනි ගේට්ටුව තමයි..මේ කියන්න යනදේ අවශ්‍යම එකක්ද යන එක .....ඒකටත් ඔව් නම් තමයි තුන්වෙනි ගේට්ටුවට යන්නෙ....එතනදි අහනව තමන්ගෙන්ම....මේ කියන්න යන දේ කාරුණිකද...යන බව....අන්න ඒකත් ඔව් නම් තමයි ඒ වචනය සඳහා මුව විවර වෙන්නෙ....
.
ඉතින් හිතන්න ඒ සෘෂිවරුන් කෙතරම්ම වාග් සංවරයකින් ඉන්න ඇත්ද කියල....අපි එහෙම නෙවෙයි නේද ..අවංකවම...කියන්න හිතන දේ හිතෙන කොටම කටින් පිටවෙලා කියවලා ඉවර වෙලා තමයි අර ගේට්ටු තුන ගැන හිතන්නෙ....
.
ඉතින් ඔබ ට ලෝකය වෙනුවෙන් එහි මිනිසුන් වෙනුවෙන් ....හුඟාක් දේ කල හැකියි....
.
මේ වකවානුවේ අපි අපේම රට ගැන හිතන වෙලාවක....රූප පෙට්ටිය ගාව ඉඳගත්තාම මට හිතෙන්නෙ ...අපේ රටේ මිනිස්සුන්ගෙ කටවල් වලට නම් ගේට්ටු නොවෙයි ඉබි යතුරු ත් දාල හිතන්න පොළඹවන්න ඕන කියන දේ......
.
ඒ වගේම පසු ගිය දා සිදු වූ යම් යම් දේ ගැන අදහස් දැක්වීමේදීත් ....මේ තත්වය ඕනවටත් වඩා හොඳින් දැක්කා  ......හැකි තාක් දුරට මගේ අතින් තව අයෙක්ට නොරිදවන්න මම වග බලා ගත්තේ ඒ නිසයි....

මිනිසුන්ට හැම විටම ඔවුන් පවත්නා ලෙස පැවතීමට ද...ඔවුන් පැවතිය යුතු අන්දමට පැවතීමටද....ඔවුන්ට සාර්ථක පුද්ගලයන් වීමටද හැකි තාක් උදව් වන්න  .....එයට ඔබේ වචන මහඟු සේවයක් කරාවි....
.

විසිරි සිහින